Vụ quay clip tố cáo tiêu cực thi tốt nghiệp THPT ở Bắc Giang: Xử thế nào để có sự công bằng?

(Lao Động) Sở GDĐT tỉnh Bắc Giang rất khó xử lý việc vi phạm quy chế, bởi kết thúc kỳ thi không có một biên bản nào được lập. Thí sinh quay clip thì đã rõ, còn những cán bộ đưa đáp án, thí sinh nhận đáp án để chép vào bài thi có bao nhiêu người?

Không quay, không có bằng chứng
Năm 2006, ngành giáo dục phát động cuộc vận động “hai không”: Nói không với bệnh thành tích và tiêu cực trong thi cử. Sáu năm qua, mùa thi tốt nghiệp nào cũng được đánh giá là tốt đẹp, nhưng với clip quay được tại hội đồng thi Trường THPT Đồi Ngô đã khiến lãnh đạo ngành thấy sốc, bất ngờ hoặc là không thể tin được, nhưng với thí sinh (TS) nhiều điểm thi thì chuyện mang phao, giám thị dễ trong coi thi... là chuyện thường ngày, nhưng không vi phạm quy chế thi (QCT) một cách trắng trợn như đã xảy ra tại hội đồng thi đã nêu trong clip. Đây là bằng chứng không thể chối cãi rằng bệnh thành tích và tiêu cực trong thi cử vẫn là tảng băng ngầm âm ỉ tàn phá ngành giáo dục.
Luồng ý kiến không đồng tình với việc TS quay clip để tố cáo, dù hành động đó với mục đích tốt đẹp, chống tiêu cực bằng nhiều biện pháp, không thể dùng một biện pháp tiêu cực để chống tiêu cực. Nhưng luồng ý kiến ủng hộ đặt vấn đề: Nếu TS không quay clip thì không thể có bằng chứng để tố cáo. TS quay clip đã rõ là có định hướng của người lớn, nhưng giả sử, nếu TS phát hiện giám thị đưa đáp án cho TS chép, em đó dù có muốn tố cáo cũng không thể bỏ phòng thi tìm đến hội đồng báo cáo hoặc yêu cầu giám thị lập biên bản để có tang chứng vật chứng.
Một học sinh lớp 12, một mình em không thể chống lại được cả một tập thể vi phạm. Vậy, chống tiêu cực trong thi cử bằng biện pháp nào? Câu hỏi xem chừng ngành giáo dục cũng khó có câu trả lời. Từ sự kiện “Đồi Ngô”, Bộ GDĐT có nghiên cứu để đưa vào quy chế thi tốt nghiệp năm 2013 những quy định để chính TS sẽ có đủ những điều kiện hợp pháp, để khuyến khích TS nói không với tiêu cực trong thi cử? Để TS không rơi vào thế “việt vị” như trường hợp đã quay clip, nếu không thì em đã phạm “sai lầm” khi đã dùng biện pháp tiêu cực để tổ cáo tiêu cực.

Xử thế nào?

Luật sư Vũ Thái Hà (Cty luật YouMe - HN) cho biết: “Nếu áp dụng khoản 1 điều 20, khoản 4 điều 43 quy chế thi tốt nghiệp THPT ban hành kèm theo thông tư số 10/2012, ngày 6.3.2012 của Bộ trưởng Bộ GDĐT vào trường hợp TS quay clip cũng khó có thể xử lý được, vì hành vi mang bút quay vào phòng thi đã không được giám thị lập biên bản tại thời điểm vi phạm, chỉ biết được sau khi TS đó công bố clip tố cáo việc gian lận thi cử.
Nếu nhìn ở góc độ xã hội (XH), quan điểm cá nhân tôi cho rằng không nên xử lý kỷ luật đối với TS quay clip vì: TS mang vật dụng không được phép sử dụng trong thi cử không phải để gian lận thi cử, mà thiết bị này được dùng để ghi hình ảnh gian lận thi cử của người khác. Việc làm của TS, tuy chưa tuân thủ quy chế, nhưng lại có mục đích tốt. Lỗi để xảy ra việc TS mang thiết bị vào phòng thi, sử dụng thiết bị mà không bị phát hiện là lỗi của các giám thị coi thi.
Bởi các lẽ trên, tôi nghĩ rằng,  khi xử lý trường hợp này, cần cân nhắc đến không chỉ yếu tố pháp luật, mà còn phải cân nhắc thêm những yếu tố XH. Còn các giám thị, TS đã vi phạm QCT thì xử lý thế nào để đảm bảo sự công bằng với TS vi phạm quy chế vì quay clip”. Chiều 7.6, trao đổi với chúng tôi, GS Nguyễn Minh Thuyết quả quyết: “Tôi tin là xã hội ủng hộ việc làm của TS tố cáo tiêu cực”. Theo ông, việc TS mang thiết bị quay vào phòng thi là vi phạm QCT rõ ràng.
Nhưng chuyện gì cũng vậy, khi xử lý, phải xem xét “công” và “tội”, không thể nhìn nhận vấn đề một cách máy móc, đơn giản. Nếu TS không quay clip thì làm sao có bằng chứng tố cáo được? Bởi báo cáo của HĐ thi, của Sở GDĐT sau khi kết thúc kỳ thi đã không đề cập đến hiện tượng vi phạm quy chế của HĐ thi Trường THPT Đồi Ngô. Không rõ khi clip được công khai, lãnh đạo Sở GDĐT Bắc Giang sẽ trả lời Bộ GDĐT và công luận như thế nào?
“Về xử lý, quan điểm của tôi là phải hết sức cân nhắc. Nhờ hai em đã phanh phui, cơ quan chức năng mới có cơ sở để xử lý những người vi phạm. Nếu xử lý hai em như những TS vi phạm quy chế bình thường thì không thỏa đáng, có thể khiến thanh niên nhụt ý chí chống tiêu cực”.

Thạc sĩ Trần Đình Lý - giảng viên ĐH Nông-Lâm TPHCM: Nhiều ý kiến cho rằng trách nhiệm của Bộ GDĐT trong vụ gian lận thi cử ở Bắc Giang là rất lớn. Tôi nghĩ điều này chưa hoàn toàn đúng. Cần tách ra thành 2 vấn đề khác nhau.
Một là, trách nhiệm trước hết phải thuộc về HĐTS cơ sở và sau đó là địa phương được phân cấp chịu trách nhiệm toàn diện cho kỳ thi. Việc Sở GDĐT Bắc Giang đã ngay lập tức xử lý kỷ luật đối với chủ tịch hội đồng coi thi, giám thị, cán bộ thanh tra thuộc hội đồng coi thi này đã nói lên tính nghiêm trọng của vụ việc.
Hai là, Bộ GDĐT đang trong lộ trình đổi mới và cân nhắc xem có nên giữ hay bỏ kỳ thi tốt nghiệp THPT hay không? Nếu mục đích kỳ thi không phải chỉ để loại vài phần trăm thí sinh yếu kém, hay đạt thành tích gần 100% thí sinh đỗ, mà là một đợt kiểm tra chất lượng học sinh thì còn nhiều hình thức khác, không phải chỉ có thi cử. Theo tôi, việc tổ chức hằng năm kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn thích hợp. Bộ GDĐT cũng đã có lộ trình hướng tới việc bãi bỏ một kỳ thi hoặc ghép 2 kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH-CĐ làm một.
Theo Lê Huân (Báo Lao Động, ngày 09.06.2012)

 

Trường hợp cần sự hỗ trợ của Công ty Luật TNHH YouMe, quý khách vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH YouMe
Địa chỉ: Tòa nhà Phương Đông, số 33 Giang Văn Minh, Ba Đình, Hà Nội
Hotline: 0243 7349234/ 0966770000
Email: info@youmevietnam.com.